weer terug

Weer terug in Puerto Lempira heb ik in ieder geval één les geleerd: wil je weten hoeveel de mensen om je heen je waarderen, dan kan het goed zijn er een tijdje tussenuit te gaan….

Na een heerlijke tijd in Nederland wachtte me een (uiteraard in meerdere opzichten) een warm welkom. Een aantal collega’s riep enthousiast dat ik kilo’s was aangekomen, een ander aantal riep even enthousiast dat ik enorm was afgevallen, maar hoe dan ook, ze waren het erover eens dat ik (nog) mooier was geworden. Ook de stroopwafels en wat kleine kadootjes vielen erg in de smaak. Al met al een goed begin.

’t Voelt goed om zo weer te integreren en te wennen aan m’n nieuwe huis. De regentijd is nu echt doorgebroken; ook als het niet regent is de lucht vochtig en klam (wat je bijvoorbeeld merkt aan slecht drogend wasgoed). Het krioelt overal van de muggen en de mieren (hoe ze nou in mijn Brabantia (!) suikerpot komen snap ik echt niet) maar dat mag de pret niet drukken. ‘k Heb de eerste handgemaakte tortilla’s en gebakken vis al weer op en heb voor het eerst yoghurt gemaakt (is hier niet te krijgen, maar ik heb de bacterie geïmporteerd ;)). Kortom ik ben helemaal terug en probeer er weer wat leuks van te maken…

Wat werk betreft heb ik in Nederland nieuwe energie en ideeën opgedaan, al ben ik ook wel weer extra bepaald bij 3 feiten: 1. ik heb een cultureel ‘gevoelig’ mandaat (meer man-vrouw gelijkheidwaardigheid nastreven en de organisatie versterken) 2. ik werk in een best wel complexe (lees: traditionele) samenleving 3. mijn lokale werkgever heeft nogal wat interne problemen. Het blijft een interessante uitdaging en ik ben benieuwd wat ik de komende tijd kan betekenen.

Voorlopig heb ik redelijk veel kantoorwerk en zal naar verwachting veel in Puerto Lempira, mijn thuisbasis, zijn. Er rest me nogal wat onderzoeksgegevens uit te werken, een rapport te schrijven en dat vervolgens te vertalen naar praktische raadgevingen. De bedoeling is dan om een aantal workshops te geven aan het personeel om vervolgens samen naar het veld te gaan. In overleg met ICCO en MOPAWI heb ik besloten me echt te focussen op het batana-project. Hier weet ik intussen behoorlijk wat van, en dit is ook het grootste en belangrijkste project van MOPAWI.

Oud en Nieuw

De laatste dagen voor mijn verlof! Ik heb er zin in, al komen er uiteraard nog ineens een heleboel ´verplichte´ dingen voorbij. Zo ben ik net een paar dagen terug van mijn laatste veldtrip (Villeda Morales), nog op de valreep verhuisd (na nogal wat problemen met inbraak en gebrek aan water hoop ik er nu op vooruit te gaan) en zit ik sinds gister in Tegucigalpa. Vrijdag hoop ik te vliegen richting Nederland. Hieronder nog wat foto´s van het veld en de laatste van mijn nieuwe huis in Puerto Lempira.

Laatste ronde

Intussen ben ik bijna klaar met de ‘verkennende fase’ van het batanaproject. A.s. dinsdag vertrek ik voor een kleine 2 weken naar de zone die Villeda Morales heet (naar een oud-president van Honduras). Net als tijdens de voorgaande veldtrips is het de bedoeling daar een aantal interviews en groepsgesprekken te hebben over de batanaproductie, werkdruk, problemen, en passant genderverhoudingen te peilen en organisatieproblemen in kaart te brengen.

In de afgelopen 4 maanden ben ik voornamelijk verkennende en onderzoekend bezig geweest. Steeds weer kwamen er nieuwe inzichten, waren aanpassingen in de methodiek nodig en liep ik tegen logistieke problemen aan. Uiteraard is mijn planning hierdoor vertraagd, maar dat zie ik ook als onderdeel van de gegevens die ik verzameld heb.

Na het batanaproject rest mij nog 1 zone te ‘verkennen’, en dat is de zone van Wampusirpe, waar collega Maarten werkt en o.a. cacao verbouwd wordt. En dan wacht het eigenlijke werk: het ‘vertalen’ van onderzoeksgegevens naar praktische suggesties voor verbeteringen… Ik heb genoten van de ervaring van de afgelopen maanden, de veldbezoeken, de gesprekken, de mensen, het eten, het leren van de taal en het proberen te integreren, al is het met vallen en opstaan. Ook heb ik veel problemen gezien en tegelijkertijd de complexiteit daarvan ervaren.

Onderzoek doen is leuk, uitdagend maar ergens ook heel vrijblijvend. Maar niet genoeg als je ‘Advisor’ genoemd wordt. De omslag naar praktische raad zie ik dan ook nog wel als een pittige uitdaging. Gelukkig heb ik nog even tijd om inspiratie en ideeën op te doen. Als ik terugkom van mijn (voorlopig) laatste batanatrip, is het al bijna tijd voor mijn verlofreis. Eind juni hoop ik een paar weken in Nederland te zijn.

De ojonvrucht (waar de batana-olie van gemaakt wordt) wordt eerst gekookt en dan gevijzeld, om het vruchtvlees te scheiden van de noot, waaruit de olie gebrand wordt.



Na het vijzelen wordt de vrucht gewassen.





Batana collega Cobán en biologe Laura

Aguas Arriba Río Kruta

Na een mediastilte van precies een maand (zie ik net) even een 'sec' berichtje, zonder veel foto's. De internetverbinding hier in Puerto Lempira is op een dieptepunt beland geloof ik, dus ik ben digitaal wat minder actief. Foto's uploaden en documenten versturen is iets te veel gevraagd momenteel; zodra ik weer wat meer faciliteiten heb, stuur ik weer wat beeldmateriaal.
Twee dagen na mijn vakantie in Nicaragua (heerlijk!) was er weer een kans die ik grijpen ‘moest’: met collega Cóban kon ik een weekje mee naar ‘zijn’ gebied, stroomopwaarts de rivier Kruta. Zo ver en afgelegen was ik nog nooit geweest. Een week werd 10 dagen -je weet maar nooit in een transport en communicatie-arm gebied- maar het was de moeite waard! Ik heb veel batanaproducenten (lees: lokale boeren en boerinnen) gesproken, flink wat Miskitu opgestoken en meer inzicht gekregen in o.a. sociale verhoudingen, logistieke uitdagingen etc.…

Uitdagingen genoeg. Communicatie en transport is veelal afhankelijk van informele contacten. Hierdoor kun je lastig plannen op lange termijn, maar ben je tegelijkertijd gedwongen snel en veel contacten te leggen. Dat doen de mensen dan ook. Bovendien is vrijwel overal, maar zeker in de kleinere gemeenschappen, iedereen wel op de een of andere manier familie van elkaar. Dat heeft voordelen (je kunt makkelijk iemand om een boodschap sturen, vind altijd wel ergens een logeeradres en wint snel vertrouwen), maar ook een groot nadeel: de sociale controle is enorm. Roddels, verdachtmakingen, en dat in combinatie met vaak autoritair leiderschap (veel dubbelrollen: politieke leiders hebben vaak ook een economisch en/of religieus aanzien) zorgen voor een delicaat werkklimaat.

Ojon Corporation, het Canadese bedrijf dat de batana-olie via MOPAWI inkoopt, ontdekte vorig jaar dat een deel van de productie aangelengd was met een ander soort olie, waardoor het product onbruikbaar was geworden. Ook al doet Ojon Corporation haar best om de boeren goed te behandelen en te betalen, natuurlijk wil ze een product met marktconforme voorwaarden. Om de kwaliteit beter te controleren en te waarborgen, is de inkoop van batana tijdelijk stopgezet. Behalve gebrek aan inkomsten voor de lokale boeren, heeft dit gezorgd voor allerlei vage verhalen: MOPAWI/Ojon Corporation zou de grond van de boeren willen onteigenen, MOPAWI zou de boeren überhaupt niet meer willen helpen…

Inmiddels wordt de inkoop weer langzaamaan opgepakt. Langzaam, want transport is een erg vertragende factor. Deze keer had ik de luxe dat we met de boot van MOPAWI gingen. Met onze 40 PK buitenboordmotor en mijn blauwe ogen vormden we een behoorlijke bezienswaardigheid in dit afgelegen gebied, waar de mensen zich met name in smalle houten bootjes (‘pipantes’) of lopend verplaatsen, en behoorlijk donker van uiterlijk zijn. Regelmatig kreeg mijn collega de subtiele vraag of ik wel wat zie met die ‘lichte ogen’ of barstten kinderen in huilen uit als ik naar ze kijk. Tja. Het enige wat ik kan doen, en wat redelijk helpt, is een paar woorden Miskitu leren. Dit breekt het ijs en is voor mij een leuke uitdaging.

Foto-indruk van Laka Tara

Nog wat foto´s van vorige week, om een beetje een indruk te krijgen van het ´veld´ waarin ik werk. Deze week zit ik in León, Nicaragua, waar ik een weekje met vakantie ben. Bedankt voor alle leuk reacties op mijn blog! Leuk om berichtjes uit NL te lezen. Tot later!


Je komt ze steeds weer tegen: loslopende varkentjes


Waar je ook bent, en hoe de omstandigheden ook zijn, naar school ga je in uniform


Het keukenraam van ons logeeradres in Tabila


En daar komt de kokosnoot! Altijd weer een lekker verse verrassing


Wat tennissen in de namiddag: heerlijk


´t is toch net Giethoorn?!


in de zgn. ´pipante´; op de voorgrond een fles met een monster van de batana-olie


zoals bijna alle activiteiten, vinden ook vergaderingen plaats in de open lucht

de polder in

Intussen ben ik veel op pad. Vanuit Belén, een dorp aan een Caribisch kuststreepje van La Moskitia heb ik een klein onderzoekje gedaan naar het lopen van microcredieten, een (klein) project van MOPAWI in dat gebied. Er zijn nogal wat problemen met wanbetalers, maar ook mooie voorbeelden van goedlopende winkeltjes, zoals een parfumerie (in the middle of 'nowhere'!).

Momenteel ben ik in de 'Zona Laka', een gebied dichter bij Puerto Lempira. Als je het landschap bekijkt, waan je je soms net in de Biesbosch of in Giethoorn: enorme vlaktes, veel water en modder. Totdat je met de mensen probeert te praten: dat valt nog niet mee, want hier spreekt bijna iedereen alleen maar Miskitu. Gelukkig spreekt mijn collega zowel Spaans als Miskitu, maar ´t blijft af en toe lastig. Weer een motivatie om de taal te leren. 't Weekend ben ik thuis; ik ben zondag voor een bruiloft uitgenodigd.

Binnenkort heb ik een weekje vakantie, want de week voor Pasen, Semana Santa, is hier (in heel Latijns-Amerika) een enorm groot gebeuren, vergelijkbaar met kerst. Ik ga naar León, Nicaragua, met een vriendin uit Costa Rica.



Garifuna collega Derien in Belén

Miskitu-meisje in Belén

Dorpje Dakratara in Zona Laka

collega Yuma in de Hondurese polder

´Ons terrein´, mijn huis

Bovenaan een foto van de vliegstrip, gezien vanaf mijn huis. Dan de ingang van het terreintje waar ik woon. Naast de ingang een typische ´pulpería´, zoals ze in Centraal-Amerika genoemd worden. Een winkeltje waar je van alles kunt kopen, behalve pulp. Altijd handig.
En dan m´n groene huis!

Mijn wereld

Als er één ding is wat ik de afgelopen tijd geleerd is, is het wel het ijzer te smeden als het heet is, en altijd je ‘gereedschap’ klaar te hebben, want soms koelt het snel af. In combinatie met de soms beperkte communicatie zorgt dat er bijvoorbeeld voor dat je, bepakt en bezakt en klaar voor een veldtrip van een paar dagen, te horen krijgt dat die niet door gaat en je voorlopig niet wegkunt. Of omgekeerd, dat je denkt een paar weken in Puerto Lempira te zitten, kun je ineens mee naar Belén, een plaatsje aan de kust van de Biósfera, het beschermde gebied van de Mosquitia….

En dat geldt voor vrijwel alles hier: al er water is, gebruik het, als er elektriciteit is, buit het uit, als de telefoon het doet: bellen, als er fruit te koop is, leg een voorraad aan, als er eten is in een comedor, ga er eten want morgen kan het op zijn. In Puerto Lempira hangt veel af van de aankomst van boten, waarmee eigenlijk alles wordt aangevoerd. Elektriciteit wordt verzorgd door 2 verschillende bedrijven, maar e.e.a. is nogal storingsgevoelig. Sinds een paar dagen heb ik ’s avonds thuis disco: aan, uit, aan uit. Alleen jammer dat de muziek het zo niet doet ;)

’t Is raar hoe je toch altijd weer aan situaties went, zelfs aan de situatie dat je maar ‘nergens aan moet wennen’, want voor je het weet verandert het. Soms ook wel weer lachwekkend: daar zit je dan, in je huis met 4 kamers, 3 (!) wc’s, douche, koelkast, tv maar zonder water en steeds uitvallende stroom. Ik voelde me net een prinses zonder bedienden. Prinses nog wel, want ik heb, zeker voor hier, een heerlijk huis en kan altijd wel ergens een paar emmertjes water halen.

Maandag verwacht ik dus naar Belén te vertrekken voor een week. Nu wat foto’s van Puerto Lempira, en in bovenstaand bericht van mijn (groene) huis.

Veel veldbezoek

Het veldwerk is nu echt begonnen, en daarmee kom ik tijd te kort! De afgelopen week ben ik veel weggeweest naar dorpen aan de overkant van het meer Caratasca, langs de rivier Kruta. Kleine rivierdorpen met een paar honderd inwoners, een 'straatbeeld' gedomineerd door paalwoningen, 'Mama Taras' (Big Mama's, schommelend over straat), loslopende varkens, kippen en spelende kinderen. Met mijn MOPAWI collega's zitten we al gauw +/- een uur in een 5 à 6 persoonsbootje met buitenboordmotor. Soms overnachten we ter plaatse.

Het doel van onze bezoeken is meer te weten komen over de achtergronden en praktijk van batanaproductie. Batana is een natuurlijk soort olie, gewonnen uit de Ojon (Amerikaanse) palm, die hier veel voorkomt. Het verwerken van de ojonvrucht tot olie is een bewerkelijk proces, maar het eindproduct heeft allerlei toepassingen: haarstylingsproduct, huidverzorging en (met een iets andere bewerking) olie om in te bakken. Via MOPAWI wordt de batana ook verkocht aan een Canadees bedrijf; mogelijk is er interesse voor (meer) afname in de toekomst.



Ojonpalm

Laura, een collega die biologe is, doet momenteel onderzoek naar de duurzaamheid van de productie en het ecologisch verantwoord omgaan met ojon en andere natuurlijke hulpbronnen. Parallel aan haar onderzoek richt ik mij op de 'menselijke' kant van het productieproces: hoe is de taakverdeling (wie (m/v) doet wat, wanneer?), welke problemen spelen er, wat zijn competenties, zwaktes, en zijn er (externe) mogelijkheden of bedreigingen zit nog in een erg 'explorerende' fase, leer nog veel bij en pas mijn onderzoeksmethoden bijna dagelijks bij.


Geanimeerd gesprek

Mijn huis in Puerto Lempira fungeert als 'uitvalsbasis', en het is heerlijk om me daar af en toe terug te trekken. Langzaam maar zeker wordt het meer ingericht: ik heb inmiddels een bed, wat stoelen en sinds zaterdag een fornuis. Er is nog e.e.a. in de maak; 't begint steeds meer 'mijn plek' te worden. Voor een paar dagen heb ik een huisgenoot: collega Maarten is nu ook in Puerto Lempira; min of meer op doorreis naar Wampusirpe, wat zijn uitvalsbasis gaat worden. Gezellig en nuttig om tips en ervaringen uit te wisselen. Ik vind het een voorrecht hier te zijn, en geniet enorm van mijn werk.

Puerto Lempira!

Eindelijk, na alle verhalen en geschriften over Puerto Lempira, ben ik er zelf. Veel medepassagiers hadden dozen met pizza’s meegenomen, want er is geen Pizzahut in Puerto Lempira. Verder is er best een heleboel, zoals ander vet en vullend voedsel ;) en internet. Veel Hondurezen buiten La Mosquitia hadden me gewaarschuwd: er is niks te beleven en het is lang niet zo mooi qua natuur als de rest van La Mosquitia.

Ach, ik zal het allemaal wel zien, en zal waarschijnlijk ook veel reizen, per boot hier. Maar mijn eerste indruk is: relaxte mensen, gemoedelijke sfeer en wat heeft MOPAWI een geweldig kantoor aan het water!!! Puerto Lempira ligt aan een vrij groot (zout) meer, met een opening naar de Atlantische oceaan.


wie wil hier nou niet werken???


een van de kantoorgebouwen (waar ik zelf ook zit)


collega Elisabeth

En ik heb een fantastisch huis. ’t Is alleen nog leeg. Er wordt momenteel e.e.a. in elkaar getimmerd om het wat bewoonbaarder te maken. Er is in elk geval genoeg te krijgen in het dorp, al is het wel iets duurder door de transportkosten. En er is stromend water (momenteel ook vanuit de lucht) en in principe van 9 uur ’s ochtends tot 3 uur ’s nachts elektriciteit. Momenteel logeer ik in het guesthouse van MOPAWI, met een zacht ruisend meer op de achtergrond…

Van Tegucigalpa naar Puerto Lempira

Uitzicht vanaf het kantoor van MOPAWI in Tegucigalpa
Lunchende collega´s

Al weer bijna een week in Honduras lijkt het of ik snel weer ´integreer´. De sfeer is goed hier op kantoor in Tegus, al zie ik er echt naar uit om naar Puerto Lempira te gaan. Ik moest wel weer even wennen aan de bureaucratische rompslomp, die deze week veel tijd heeft opgeslokt. Wel met succes overigens, want ik heb inmiddels een Hondurese bankrekening en wie weet krijg ik morgen ook nog m´n verblijfsvergunning.

Mijn werkplan is aangepast, en deze week begin ik er echt weer in te komen. Ik probeer nog wat informatie van een paar maanden geleden uit te werken, ben begonnen met een kleine ´gender-enquete´ onder het personeel en maak kennis met een aantal nieuwe collega´s. A.s. maandag vlieg ik naar La Ceiba, een Caribische kustplaats. Het plan is om vandaar dinsdag naar Puerto Lempira te vliegen.

Weer in Honduras!

Ik ben er weer! Na een voorspoedige reis en een hartelijke ontvangst heb ik m´n inmiddels welbekende hotelletje in Tegucigalpa weer gevonden. Maarten, een nieuwe Nederlandse collega bij MOPAWI, is hier ook net aangekomen, dus dat komt goed uit. De bedoeling is dat hij voornamelijk in Wampusirpe (meer westelijk in La Mosquita) gaat werken, en ik mijn focus in Puerto Lempira ga hebben. Maar waarschijnlijk gaan we allebei veel reizen, en zullen we elkaar dus regelmatig tegenkomen. Leuk om met een andere ´juniordeskundige´ervaringen uit te wisselen.

Later deze week zal duidelijk worden wanneer ik nu (eindelijk!) naar La Mosquitia ga afreizen. Vooruitlopend daarop: de BBC heeft een documentaire gemaakt over het kustgebied van Midden-Amerika. De Nicaraguaanse Mosquita (La Mosquitia is een gebied was deels in Nicaragua, deels in Honduras ligt) maakt deel uit van de rapportage. A.s. donderdag 1 februari wordt dit uitgezonden op de Belgische zender Ketnet/Canvas, als ik het goed heb om 20:50. Misschien leuk om een indruk te krijgen van het gebied waar ik ook nog niet geweest ben ;)

Een nieuw begin

Pieter L. de Boer

28 augustus 1944 - 20 december 2006

Een nieuw jaar, een nieuw begin. Ik wens jullie allen alle goeds voor 2007!

Het voelt allemaal nog raar en 'verdoofd', maar langzaam begint de gewone werkelijkheid weer vorm te krijgen in ons leven. Hoe het leven 'zonder vader' er straks echt uit gaat zien, weet ik nog niet. Wel heb ik de afgelopen tijd geleerd, hoe belangrijk een goed afscheid en daarbij horende rituelen zijn. En hoe de toekomst er ook uitziet, we hebben als gezin een goed gevoel over hoe alles gegaan is. De soms overweldigende steun in allerlei vorm -woorden, gedachten, gebeden, aanwezigheid etc.- doet nog steeds zo goed. Enorm bedankt, ook namens mijn moeder en broer en zusje.

Langzaam maar zeker begin ik ook weer aan Honduras te denken. Enerzijds heb ik veel zin om terug te gaan en ben ik vol energie om plannen en ideeën uit te werken. Anderzijds zie ik er ook tegenop, om in een nog redelijk vreemde omgeving weer aan de slag te gaan. Toch weet ik dat daar het werk wacht, waar ik naar uitzie. 26 januari wordt de dag van afscheid van Nederland, dan hoop ik naar Honduras te vliegen.

Afscheid

“Al waren uw zonden als scharlaken, zij zullen wit worden als sneeuw; al waren zij rood als karmozijn, zij zullen worden als witte wol.”
Jesaja 1:18


In diepe droefheid geven wij kennis dat na een periode van ziek-zijn en hopen, de HEERE heeft thuisgehaald onze lieve, zorgzame man en heit


Pieter L. de Boer

predikant van de Hervormde gemeente te Nieuwendijk NB


31 jaar lief en leed, 30 jaar heit
man vol energie, vader vol plannen
altijd liefdevol
afscheid in vol verlangen naar Hem


* Nijmegen, 28 augustus 1946 † Nieuwendijk, 20 december 2006

Nieuwendijk: A. de Boer-Reitsma

Delft / Apeldoorn: Ludolf en Saloewa

Honduras: Anja

Amersfoort: Titia

Gelegenheid tot condoleren op D.V. zaterdag 23 december a.s. om 10:00 uur in de Hervormde kerk te Nieuwendijk (NB). Aansluitend zal de afscheidsdienst plaatsvinden om 11:00 uur in de kerk. De begrafenis vindt plaats rond 13:00 uur op begraafplaats “Onderlinge Hulp” aan de Zandsteeg te Nieuwendijk.


Liever geen bezoek aan huis.




Prinses Julianaweg 13, 4255 HB Nieuwendijk (NB)

Raar

't Is hier in Nieuwendijk (NB) redelijk rustig, de situatie is min of meer stabiel. Langzaam maar zeker zien we m'n vader krachten inleveren, maar op dit moment gaat het niet meer zo snel als een paar weken geleden. Het blijft een rare situatie, en al ben ik nu 2 weken hier, echt wennen doet het nog niet.

Naast natuurlijk het idee dat mijn vader niet meer beter wordt, is het ook raar om permanent bij je ouders in huis te wonen.... Na 10 jaar 'op eigen benen', 7 weken Honduras, help ik ineens m'n moeder het huishouden runnen, m'n vader verzorgen en is hun huis in een dorp dat ik niet ken mijn uitvalsbasis.

Bedankt voor alle lieve berichtjes, het meeleven doet erg goed!

Slecht nieuws

De afgelopen week is een rare week geworden. Voor het eerst ging ik met collega´s van MOPAWI mee om echt aan de slag te gaan in een paar gemeenschappen in het stroomgebied Capapan. Mijn werk leek echt te beginnen.

Helaas ben ik genoodzaakt met spoed naar Nederland te reizen wegens familie-omstandigheden. De situatie van mijn vader, die al ziek was (aanvankelijk niet direct levensbedreigend) is vrij plotseling erg verslechterd. Artsen kunnen weinig meer voor hem doen, en we weten niet hoeveel tijd nog rest.

Morgen hoop ik in Nederland aan te komen; hoe en wanneer weer verder in Honduras is voorlopig nog onduidelijk.

Het veld in!

Eindelijk is het zover: ik ga de praktijk van MOPAWI bekijken! De afgelopen week heb ik een voorproefje in Olancho gehad. Deze provincie hoort van origine bij La Mosquitia, maar door interne migratie is er enorm veel bos gekapt verschuift de ‘landbouwgrens’ met het tropisch woud. Sinds eind jaren 70 hebben boeren zich hier gevestigd, en is veel grond verbrand (Slash And Burn)



Het stroomgebied Capapan (ten oosten van Catacamas) is zo gevoelig geworden voor overstromingen. MOPAWI probeert dit tegen te gaan door een project van agroforestry, een combinatie van verantwoorde landbouw en het aanplanten van bomen die de grond vruchtbaar maken en verstevigen. Het stoppen van houtkap is een gevoelig thema...


Boer Cristóbal en medewerker Pedro van MOPAWI temidden van ´guama´, een snelgroeiende boom die de grond vruchtbaar maakt en tegelijkertijd brandhout oplevert.

Voor een deel wordt de dienst uitgemaakt door rijke boeren, soms met steun van familieleden die naar de VS verhuisd zijn, maar er zijn gelukkig ook boeren betrokken bij de bescherming van de natuurlijke hulpbronnen, met hulp van MOPAWI. 't Was een geweldige energyboost om deze boeren te ontmoeten! Capapan is een ruig gebied, met weinig (met de auto) toegankelijke wegen, uren lopen, soms wadend door beekjes: een droom voor elke antropoloog ;)

Ik ga dus weer terug, om wat meer tijd door te brengen in een paar dorpen, en zo ook wat meer inzicht te krijgen in de verhoudingen. Mogelijk ben ik de komende weken digitaal wat minder actief, maar afwisseling genoeg: via Catacamas hoop ik in Wampusirpe te belanden, mogelijk nog naar Plaplaya te reizen en zo ergens begin december in Puerto Lempira me te installeren...

Gender en de boeren...

Langzaam maar zeker worden de contouren van Honduras, mijn werk en de context iets duidelijker. Ik heb twee NGO's bezocht, ASONOG en OCDIH, die qua beleving sterk op MOPAWI lijken, al werken ze in een andere regio. De opening van het kantoor van ASONOG op 20 oktober in Santa Rosa de Copán was een groot feest, waarbij een groot deel van de Hondurese ´NGO-wereld´ vertegenwoordigd was. Santa Rosa is een heerlijk provinciestadje, gezellig rustig na 3 weken Teguc!

Met de collega´s van OCDIH ben ik meegereisd naar Puerto Cortes om een workshop over gender bij te wonen. De theorie was bekend, maar de context heel anders.

´t Was leuk om met mensen uit de praktijk over de concepten te praten. Nog leuker werd het toen ik met de OCDIH afdeling uit de plaats Copan Ruínas mee terugreisde. Naast een heerlijk verblijf in een prachtig dorpje, kreeg ik de kans om een aantal lokale gemeenschappen te bezoeken, waar OCDIH projecten heeft.

Het is me nu duidelijk waarom veel Hondurese auto´s (zeker buiten de stad) 4-wiel aandrijving hebben. Ik heb veel respect voor de medewerkers van OCDIH, die soms ook stukken moeten lopen om de dorpen te bereiken. Er lopen verschillende projecten, bijvoorbeeld het verbouwen van ananas, mais en het aanleggen van vijvers. Ook helpt OCDIH bij het oprichten van ´Cajas Rurales´, een soort minibank, waarbij geleerd wordt hoe je kunt sparen en leningen kunt krijgen. ´t Is alles heel participatief van opzet, maar de genderverschillen zijn duidelijk: vrouwen hebben veel minder contant geld, zijn vaak verlegener en meer op de achtergrond tijdens bijeenkomsten.



In de provincie Copán wonen veel Maya´s. Al spreken ze vrijwel allemaal Spaans, en gaan ze niet gekleed in de traditionele kledij, in het dorp Copán Ruinas bevinden zich, inderdaad, Maya ruines, archeologisch gezien schijnbaar uniek. Natuurlijk heb ik ook daar even een kijkje genomen.

De komende week ga ik naar de provincie Olancho waar MOPAWI projecten ´stroombeheersingsprojecten´ heeft. Ja, ik ben ook benieuwd. Deze rondreizen zijn bedoeld om meer inzicht te krijgen in de Hondurese context, en natuurlijk de situatie omtrent gender. Als ik straks in La Mosquitia zit, zal het een stuk lastiger zijn om deze stukken van het land te bereizen...