Garífunas

Garífunavrouw in Batalla, met zeef voor casave-meel. Casave is een soort plat brood, gemaakt van yucca (een aardappel-achtige wortel). De yucca wordt eerst geraspt, vervolgens gezeefd, en dan gebakken. Casave is maandenlang houdbaar, en wordt in allerlei combinaties gegeten: met kaas, jam, boter of gewoon bij de rijst en vlees. Ideaal in tijden van overstromingen.

huisje gebouwd van lianenconstructie

lianenconstructie van dichterbij

Rasp om yucca te raspen en casave te maken. In verschillende dorpen zijn vrouwengroepen georganiseerd, die via een project gezamenlijk een motor hebben kunnen kopen, om het raspen electronisch te kunnen doen.

Barra Patuca

water in de straten

collega´s Merly en José

ondergelopen ´finca´s´ aan de rivier Patuca: de mensen verblijven hier wanneer ze rijst verbouwen aan de rivieroever

mieren overlevend in het water

in de boot onderweg hebben we een hert gered van de verdrinkingsdood. Met een boot vol opgewonden miskitos kon ik het helaas niet van de slacht redden... het avondmaal van een deel van mijn team (sorry Bambi)

Brus Laguna

naast de gedroogde vis

het ´Centro de Salud´...

spelen

woonhuis

kippen hoog en droog

Rust lijkt weergekeerd

We zitten nog steeds midden in het ´orkaanseizoen´, dus je weet maar nooit...

Er is veel gebeurd in Honduras in de afgelopen paar weken, ik begrijp dat het in Nederland maar beperkt in het nieuws is geweest, maar hier is op nationaal en lokaal niveau de noodtoestand uitgeroepen, door zware en langdurige regenval. Het hele land is geteisterd door overstromingen, vrijwel alle rijstoogst, yucca (onderdeel van het basismenu in de moskitia) en andere cultiven zijn verloren gegaan. Gisteren leek er een orkaan aan land te gaan in de Moskitia, maar gelukkig wijzigde die van koers. Er was angst voor extreme regenval op de al meer dan verzadigde bodem, maar sinds gisteren heeft het niet meer geregend.

En dat is bijzonder, want de afgelopen 3 weken heeft het vrijwel constant geregend. Van die 3 weken waren we 2 weken onderweg met veldwerk, interviews over inheemse gewoonten bij o.a. overstromingen. Een betere planning kan niet ;) Live konden we zien wat een overstroming inhoudt in de dorpen, hoe de mensen zich organiseren (of niet) en wat voor impact het heeft op transport en aanvoer van levensmiddelen.

Interessant, maar zeker ook zorgwekkend. In een gebied wat toch al geïsoleerd ligt van de rest van Honduras, waar veel mensen afhankelijk zijn van zelfvoorzienende landbouw en visserij, is verlies van oogsten een regelrechte ramp, en zonder hulp van buitenaf wordt een enorme hongersnood verwacht. Vrachtschepen die normaal gesproken een paar keer per week nieuwe voorraden aanleveren in de wat grotere plaatsen, zoals Puerto Lempira, zijn al weken niet uitgevaren. Ook hier zijn basisproducten als rijst, bloem en eieren al bijna niet meer verkrijgbaar. Gelukkig is het sinds gisteren droog, en de eerste helikopters met hulpgoederen hebben al gevlogen. Naar verwachting varen ook de vrachtschepen vandaag of morgen uit.

Verschillende organisaties, waaronder MOPAWI, maar ook de nationale overheid en het Wereldvoedselprogramma van de VN bieden hulp met pakketten levensmiddelen. Het is nog de vraag hoe het verder zal gaan, er zijn vooral granen en zaden nodig, en, wanneer het water gedaald is, moet er opnieuw gezaaid worden. Tot de nieuwe oogst zijn veel mensen afhankelijk van spaartegoeden (in de Moskitia een te verwaarlozen factor) en hulp van buitenaf.

Sinds zaterdag zijn we weer in Puerto Lempira, en ik ben druk met het uitwerken van alle gegevens, een leuke maar tijdrovende klus. ´t Was de natste veldtrip ooit... ik zal wat foto´s uploaden ter illustratie.

Enerverend Veldwerk

visvangst in Ilaya

ruilhandel: vis voor rijst

gevangen haai

rijst drogen op koeienhuid

Met z´n zessen zijn we volop bezig gegevens te verzamelen. Om er in te komen en wat meer ´formele´ informatie ter achtergrond te hebben, zijn we begonnen in Puerto Lempira met o.a. de burgemeester, de goeverneur van het departement, een aantal organisaties die hier actief zijn, en andere ´interesante figuren´. Inmiddels zit ook de eerste veldtrip erop, en het is echt ongelooflijk wat er allemaal naar boven komt. We hebben een redelijk gestructureerde aanpak van groepsintervies: o.a. lokale leiders, vrouwen, kinderen, jongeren, dokters of verpleegkundigen (als die er zijn), ´gewone mensen´, educatief personeel, maar komen ook altijd onverwacht interessante personen tegen, zoals bijvoorbeeld kruidengenezers; natuurlijke geneeswijzen worden hier veel gebruikt. En horen veel verhalen over ´profeten´ die tot voor kort orkanen voorspelden of voorkwamen.

Een eerste algemene indruk is dat in dit gebied mensen gewend zijn aan jaarlijkse overstromingen, maar deze nemen de laatste jaren toe in aantal en impact, en daar is vrijwel niemand op voorbereid. Deze veldtrip was wel een van de meest enerverende voor mij, tot nu toe. In een een aantal dorpen is de situatie echt schrijnend. Ze liggen afgelegen, in een laag gebied en hebben in sommige gevallen al 4 overstromingen gehad dit jaar. Vrijwel alle rijst is verloren gegaan, de mensen eten het weinige wat ze verder nog hebben, vaak heel eenzijdig (wij moesten dus eten meenemen).

GOAL is hard bezig geweest om watertanks te plaatsen, omdat het vervuilde rivierwater (zowel drink- als badwater) voor veel ziektes zorgt. Het regent momenteel veel, dus water was geen probleem. Tenminste, qua consumptie. Met een deel van het team ben ik naar Ilaya geweest, een dorp vlak bij de Kaap Gracias a Dios, het uiterste puntje van Honduras, waar Columbus volgens de verhalen ooit voet aan land zette. Vanaf Klupki, het eerste dorp in de regio, is Ilaya vrijwel alleen te paard bereikbaar; wadend door water dat tot heuphoogte komt...

Qua natuur is het prachtig, we hebben apen gezien, vissers die hun vangst ruilen voor rijst, echt ongelooflijke ervaringen, maar de mensen wonen praktisch in het water. Het vee loopt er rond (en laat zijn vlaaien achter), je laarzen zijn soms niet hoog genoeg, en er zwemmen kinderen tussendoor... De lokale gezondheidscentra zijn niet altijd even goed uitgerust, soms is er zelfs geen antibiotica te vinden. Omdat vrijwel de hele zone in een laag gelegen gebied ligt (en de akkers steeds weer en meer onder water lopen), zijn er, behalve volksverhuizingen, weinig opties voor de lange termijn, ben ik bang.

´k Heb veel geleerd en heb een geweldig team: jonge, enthousiaste mensen, en 1 ongelooflijke grappenmaker die iedereen uit z´n slaap houdt.

Fotos Veldtrip V

Soms zijn de tegenstellingen groot: huizen met VHF radio (zie antenne) in Ilaya

in hetzelfde Ilaya: traditionele huisjes

de kliniek van Ilaya: ik word hier liever niet ziek

met collega Floraina op weg naar Klupki

Een van de cementen bruggen die GOAL heeft gebouwd: geen overbodige luxe

Foto´s Veldtrip IV

met collega Floraina voor de school in Ilaya

dubbele regenboog in de ochtend

vlot met palmtakken, gebruikt als dakbedekking

Kaap Gracias a Dios: het laatste puntje Honduras

de ´weg´ van Klupki naar Ilaya

Foto´s Veldtrip III

meisje met garnaal

het jongetje heeft koorts, onder zijn hoofddoek zit een kruidenmengsel ter genezing

veel jongetjes hebben geen kleren aan, deze heeft wel laarzen

interview op school in Promnitara

Interview bij de mensen thuis in Promnitara

Fotos Veldtrip II

Kerk met watertanks om regenwater op te vangen, Lakun ka

tijd voor ontspanning... :)

Aapjes kijken

ze zitten hoog, die apen

bonenplantage aan de rivier

Foto´s veldtrip I

aanlegsteiger Promnitara, aan de overkant van het meer van Caratasca

deel van het team in de boot bij Raya, vlak bij de kust

onze lunch in Lakun ka, stroomopwaarts aan de rivier Kruta

Standaardwoning in Lakun ka

een heleboel kleine biggetjes :)

www.goal.ie

Training van Nieuwe Collega´s

Verder is er het grote nieuws dat ik eindelijk aan mijn klus voor GOAL ben begonnen. Het contract is getekend, de eerste onkostenvergoeding is binnen, dus ik kan serieus aan de slag. Per 1 september werk ik officieel parttime voor MOPAWI en parttime als consultant voor GOAL. In de praktijk ben ik bij MOPAWI vooral aan het afronden en wat lopende zaken aan het afhandelen, en meer bezig met GOAL.

´t Is een echt antropologische klus: een onderzoek naar inheemse methoden en gebruiken in risico management. Oftewel, wat doet de inheemse bevolking om natuurrampen (hier m.n. orkanen en overstromingen) te voorspellen, zich voor te bereiden en hoe herstellen ze na zo´n ramp? GOAL is een Ierse organisatie die hier al een paar jaar actief is, en verschillende lokale en regionale netwerken heeft helpen opzetten, waarbij voornamelijk moderne technologie wordt gebruikt om rampen te voorkomen.

Zoals in veel andere landen ook gebeurt, hebben ook hier mensen vaak meer vertrouwen in ´hulp van buitenaf´, de ´computer´ die het weer voorspelt dan in eigen traditionele methodes. Terwijl er juist heel goed werkende methodes zijn, lokaal beschikbaar en vaak veel goedkoper dan de moderne hulpmiddelen. Doel van het onderzoek is dan ook, te achterhalen welke methoden er zijn, hoe effectief ze zijn, en hoe ze geïntegreerd kunnen worden in de risico bestrijding in het algemeen.

Om daar achter te komen, gaan we ongeveer 10 dorpen bezoeken, in 4 verschillende gebieden, om daar allerlei verschillende (groepen) mensen te interviewen: medisch personeel, lokale leiders, ´gewone´ (doorsnee) mensen, kinderen, vrouwen, bejaarden, autoriteiten etc. Uiteraard kan ik dat niet alleen doen, dus ik heb vorige week zowaar 5 mensen gecontracteerd en getraind om me daarbij te helpen... Een hele nieuwe ervaring, omdat ik nu officieel als ´onafhankelijk consultant´ werk, en dus zowel inhoudelijk als praktisch verantwoordelijk ben. Best spannend, maar een leuke uitdaging waar ik echt zin in heb.

Het plan is de studie dit jaar af te ronden, om half december naar Nederland te kunnen reizen. Bij MOPAWI loopt mijn contract eind deze maand af, maar naar verwachting zullen er nog wel wat lopende zaken zijn, die ik kan combineren met mijn werk voor GOAL.

Dubbele baan en vrije dag

Het was gisteren 15 september en dat is Onafhankelijkheidsdag in Honduras, een gebeuren van groot nationaal belang, vergelijkbaar met onze Koninginnedag. Al vroeg verzamelde zich een behoorlijke menigte bij de vliegstrip, vanwaar de feestelijke parades begonnen: voorop de goeverneur van het departement met zijn gevolg, geëscorteerd door militairen uiteraard, en daarna verschillende groepen, met name scholen die acte de presence gaven, feestelijk aangekleed en vergezeld door diverse drumbands. Na weken van hitte en droogte begon het juist nu te regenen...

Eigenlijk is het al een paar weken lang feest, van september is de ´maand van het vaderland´, wat op de eerste begint met de ´Dag van de Vlag´. Alle organisaties (ook MOPAWI) doen dan de vlag uit, die een maand blijft hangen. We hebben dus nu Onafhankelijkheidsdag en ´Dag van de Vlag´ gehad, binnenkort volgt de ´Dag van de Soldaat´, en verder weet ik het niet meer zo precies, er zijn hier zoveel feestdagen dat je af en toe de draad kwijt raakt.